Mất 1 chân khi con còn nhỏ, chị Dung (quê Kiên Giang, nay thuộc An Giang) từng nghĩ con đường mưu sinh của hai mẹ con đã khép lại. Chị có bệnh tim từ trước, nhưng nguyên nhân khiến chị phải cắt chân lại là bệnh tiểu đường nặng mà chị không hề biết mình mắc phải. Không bỏ cuộc, chị tìm đến Chỉnh Hình Việt Đức Hồ Chí Minh và được lắp tặng một chân giả trên gối. Đây là câu chuyện về ý chí của một người mẹ, cũng là lời nhắc cho bất kỳ ai đang chủ quan với cơn đau ở chân.
Hoàn cảnh chị Dung trước khi mất 1 chân
Rời quê Kiên Giang lên thành phố mưu sinh, chị Dung ở cùng con trai nhỏ trong căn nhà thuê chưa đến 12m2. Hằng ngày, chị bán hàng rong ngay đối diện nhà, bày ít rau củ cho người đi ngang đường. Đồng lời ít ỏi ấy là nguồn sống của cả hai mẹ con.
Vì hoàn cảnh khó khăn, mỗi lần đau ốm chị chỉ ra tiệm mua thuốc giảm đau uống cho qua, không đi khám bác sĩ. Rồi một ngày chân chị bị đau. Chị nghĩ cũng như mọi lần nên tiếp tục uống thuốc. Đến ngày thứ 3, chị hôn mê và được hàng xóm đưa vào bệnh viện. Bác sĩ chẩn đoán chị bị tiểu đường nặng và phải cắt 1 chân.
Những ngày nằm viện, chị vừa chạy chữa vừa xin hỗ trợ khắp nơi để có tiền đóng viện phí, mua thuốc men. Xuất viện, chị nghỉ ở nhà gần 5 tháng, vừa chăm con, làm việc nhà, thỉnh thoảng bán hàng online để kiếm sống qua ngày. Những lúc cơ thể mệt, chị phải gửi con sang nhà hàng xóm nhờ trông giúp.
Vì sao chị Dung mất 1 chân? Biến chứng bàn chân tiểu đường
Cần nói rõ: bệnh tim là bệnh nền chị Dung mắc từ trước, còn nguyên nhân trực tiếp khiến chị mất 1 chân là tiểu đường nặng. Đường huyết cao kéo dài âm thầm phá hủy bàn chân qua ba con đường chính:
- Tổn thương thần kinh ngoại biên: người bệnh mất cảm giác bảo vệ, bị trầy hay dẫm phải vật nhọn cũng không thấy đau, vết thương nhỏ dần thành vết loét.
- Bệnh động mạch chi dưới: lòng mạch hẹp, máu nuôi bàn chân giảm, vết thương lâu lành và dễ hoại tử.
- Nhiễm trùng: đường huyết cao làm suy yếu khả năng chống đỡ của cơ thể, nhiễm trùng lan nhanh.
Ba cơ chế này được mô tả trong Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị loét bàn chân do đái tháo đường của Bộ Y tế (2023). Theo các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, khi hoại tử không cải thiện dù đã điều trị, người bệnh có thể phải cắt một phần chân để ngăn nhiễm trùng lan rộng và bảo vệ tính mạng.
Đây không phải chuyện hiếm. Bộ Y tế cho biết cả nước có khoảng 7 triệu người mắc đái tháo đường, hơn 55% đã có biến chứng. Một nghiên cứu trên 200 người bệnh tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương ghi nhận 31,5% người nằm viện vì loét bàn chân đái tháo đường phải cắt cụt chi dưới. Bạn có thể đọc kỹ hơn trong bài chân giả cho người tiểu đường.
Tự uống thuốc giảm đau, trì hoãn khám: dấu hiệu cần đi viện ngay để tránh mất 1 chân
Câu chuyện của chị Dung là điều nhiều gia đình khó khăn đang gặp: đau thì uống thuốc giảm đau, không đi khám. Thói quen này nguy hiểm ở hai điểm. Thứ nhất, thuốc che lấp triệu chứng trong khi bệnh vẫn tiến triển. Ở người tiểu đường, cảm giác đau vốn đã giảm, nên khi đau đến mức phải uống thuốc thì tổn thương thường đã nặng.
Thứ hai, tự ý dùng thuốc giảm đau kháng viêm kéo dài có thể gây hại thận, xuất huyết dạ dày, tăng huyết áp và làm suy tim nặng hơn. Điều này đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh tim như chị Dung.
Theo CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) và Bộ Y tế, hãy đi khám ngay khi có một trong các dấu hiệu sau:
- Vết cắt, vết phồng, vết loét ở chân không lành sau vài ngày.
- Da đỏ, sưng, nóng, chảy dịch hoặc có mùi hôi.
- Tê bì, châm chích, mất cảm giác ở bàn chân.
- Ngón chân hoặc bàn chân đổi màu tím, đen.
- Sốt, mệt lả, lơ mơ.
| Nếu bạn hay người thân thường xuyên mệt mỏi, khát nước, tiểu nhiều, vết thương lâu lành, hãy đi xét nghiệm đường huyết. Một buổi đi khám rẻ hơn rất nhiều so với cái giá của việc mất 1 chân. |
Người mất 1 chân gặp khó khăn gì? Hành trình tìm chân giả của chị Dung
Người cụt chân, nhất là cụt trên gối, gặp khó khăn ở mọi việc thường ngày. Đứng nấu ăn, tắm cho con, đi chợ hay bê một rổ rau đều thành thử thách. Mất khả năng đi lại cũng đồng nghĩa với mất nguồn thu nhập, và nỗi buồn, lo âu kéo dài là điều rất thường gặp.
Với chị Dung, nỗi lo lớn nhất là đứa con nhỏ. Ý chí muốn tiếp tục kiếm sống, trở lại buôn bán như trước khiến chị không ngừng tìm cơ hội có chân giả. Chị tìm đến nhiều nhà từ thiện trên mạng xã hội nhưng vẫn chưa có kết quả.
Ý chí không bỏ cuộc đã đưa chị đến với Chỉnh Hình Việt Đức Hồ Chí Minh. Lắng nghe câu chuyện, đội ngũ trung tâm đồng cảm với hoàn cảnh hai mẹ con và quyết định lắp tặng chị một chân giả trên gối, mong chị bớt vất vả trên hành trình nuôi con. Nếu bạn cũng ở tỉnh xa, có thể tham khảo từ tỉnh lên Hồ Chí Minh lắp chân giả cần chuẩn bị gì.
Những ngày lắp chân giả trên gối tại Chỉnh Hình Việt Đức Hồ Chí Minh
Ngày gặp mặt: đo, lấy khuôn chân giả cho người mất một chân
Ngay ngày chị Dung đến trung tâm, đội ngũ kỹ thuật nhanh chóng đo kích thước, lấy khuôn mỏm cụt và bắt tay vào thiết kế, lắp ráp chân giả. Ngày hôm sau, chị đã có chân để bắt đầu tập đi.
Ngày tập đầu tiên: bước đi chênh vênh sau khi mất một chân
Chuyên gia Đào Đức theo sát chị Dung, liên tục hỏi thăm cảm giác khi mang chân và điều chỉnh ngay để chị đi thoải mái nhất. Chị được hướng dẫn cách đi chân giả và cách điều khiển khớp gối. Ngày đầu, chị chưa điều khiển khớp gối tốt, còn chút khó khăn. Nhưng chị tâm sự đã có nhiều hy vọng hơn và sẽ cố gắng tập để đi được nhiều hơn.
Ngày tập thứ hai và ngày hoàn thiện chân giả
Sang ngày thứ 2, chị tập được nhiều hơn, đã biết cách điều khiển khớp gối và đi được với khung tập đi, quãng đường mỗi lần một dài hơn. Nghĩ đến ngày có thể tự đi lại trong nhà, chị rất mừng.
Ngày hôm sau, chân giả trên gối được hoàn thiện. Chuyên gia Đào Đức trực tiếp hướng dẫn chị cách bảo quản chân giả và cách tập đi ở nhà an toàn. Chị trở về nhà tiếp tục tập luyện, mang theo hy vọng một ngày lại đi buôn bán mỗi ngày, tự tay lo cho con.
Theo dõi thêm: Hành trình đồng hành cùng chị Dung
Lời khuyên cho người mất 1 chân vì tiểu đường kèm bệnh tim
Người cụt trên gối phải học cách điều khiển khớp gối giả nên thường cần tập lâu hơn người cụt dưới gối. Lộ trình chi tiết có trong bài tập đi chân giả. Với người có tiểu đường và bệnh tim như chị Dung, cần thêm những lưu ý sau:
Người cụt chân vì tiểu đường cần kiểm tra da mỗi ngày
Rửa mỏm cụt bằng xà phòng dịu nhẹ, lau thật khô, vệ sinh mặt trong ổ chân giả, vớ và lót mỗi ngày. Dùng gương soi kỹ cả mỏm cụt lẫn bàn chân còn lại, vì chân lành giờ gánh phần lớn trọng lượng cơ thể. Nếu da trầy hoặc loét, hãy ngừng mang chân giả và liên hệ bác sĩ, kỹ thuật viên ngay.
Phòng hạ đường huyết khi tập đi sau cắt cụt chân
Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), người dùng insulin hoặc thuốc kích thích tiết insulin nên đo đường huyết trước khi vận động, mang theo đồ ăn có đường hấp thu nhanh và lưu ý hạ đường huyết có thể xảy ra nhiều giờ sau khi tập.
Người mất một chân có bệnh tim nên tập vừa sức
Đi bằng chân giả trên gối tốn sức hơn nhiều so với chân thật. Một phân tích tổng hợp năm 2021 cho thấy người cụt trên gối do bệnh mạch máu tiêu hao năng lượng khi đi cao hơn người bình thường khoảng 102%. Hãy tập từng quãng ngắn, nghỉ xen kẽ, hỏi bác sĩ tim mạch về mức vận động phù hợp, và dừng ngay nếu đau ngực, khó thở bất thường, choáng váng hay hồi hộp.
Câu hỏi thường gặp về mất 1 chân và chân giả trên gối
Mất 1 chân có lắp chân giả được không?
Đa số trường hợp lắp được, kể cả cụt trên gối. Mỏm cụt cần lành thương, hết sưng nề và người bệnh đủ sức để tập. Chuyên gia chỉnh hình sẽ đánh giá cụ thể từng người.
Cắt cụt chân do tiểu đường bao lâu thì lắp được chân giả?
Thời điểm phụ thuộc vào tốc độ lành vết mổ, độ ổn định của mỏm cụt và sức khỏe chung. Người có tiểu đường hoặc bệnh tim thường lành thương chậm hơn, cần bác sĩ điều trị đồng ý trước khi lắp. Chi tiết xem bài cắt chân bao lâu lắp chân giả.
Người mất một chân vì tiểu đường kèm bệnh tim có tập đi được không?
Được, nếu có bác sĩ theo dõi. Cần kiểm soát đường huyết, kiểm tra da mỏm cụt và chân lành mỗi ngày, tập tăng dần và dừng ngay khi có dấu hiệu bất thường về tim mạch.
Mất 1 chân không có nghĩa là mất hy vọng
Từ một người mẹ phải gửi con sang hàng xóm mỗi khi mệt, chị Dung giờ đã đứng dậy và tập những bước đi đầu tiên trên chân giả trên gối. Con đường phía trước vẫn cần nhiều nỗ lực, nhưng chị đã có thêm niềm tin để một ngày trở lại gánh hàng, tự tay chăm sóc con.
Nếu bạn hoặc người thân vừa mất 1 chân và chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy liên hệ Chỉnh Hình Việt Đức Hồ Chí Minh qua hotline 0969 902 102 để được tư vấn, đánh giá và đồng hành trên hành trình đứng dậy. Và nếu bạn đang có bệnh tiểu đường, đừng để một cơn đau chân bị bỏ qua: hãy đi khám sớm.
