Khi tìm nơi lắp chân tay giả, nhiều người mặc định ai làm nghề này cũng có trình độ như nhau. Thực tế, ngành chỉnh hình có 3 cấp chuyên môn rất khác nhau theo chuẩn quốc tế, và một chuyên gia chân tay giả đạt cấp cao nhất, tức Category I của ISPO, hiện tại Việt Nam chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Bài viết này giải thích chứng chỉ ISPO Category I hoạt động ra sao, vì sao nó hiếm đến vậy tại Việt Nam, và điều đó có ý nghĩa gì với người đang cần lắp chân tay giả.
Chứng chỉ ISPO Category I là gì?
ISPO (Hiệp hội Chân tay giả và Nẹp chỉnh hình Quốc tế) là tổ chức phi chính phủ thành lập từ năm 1970, có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và vị thế tư vấn đặc biệt với Hội đồng Kinh tế Xã hội Liên Hợp Quốc. Tổ chức này quy tụ khoảng 3.500 thành viên tại hơn 80 quốc gia.
Một điểm cần hiểu đúng: theo tiêu chuẩn công bố của ISPO, tổ chức này không trực tiếp cấp bằng cho từng cá nhân mà công nhận (accredit) các Chương trình đào tạo.
Người tốt nghiệp một chương trình được ISPO công nhận ở cấp cao nhất mới mang trình độ Category I, hay tên gọi hiện nay là Prosthetist/Orthotist. Đây là điểm khác biệt quan trọng nhưng ít nơi giải thích rõ.
Hệ thống phân loại của ISPO chia nhân lực ngành thành 3 cấp, với tên gọi mới được đổi từ năm 2018 để dễ hiểu hơn với công chúng, thay cho cách gọi Cat I/II/III trước đó:
- Category I (Prosthetist/Orthotist): chuyên gia chân tay giả được đào tạo đầy đủ, có thể trực tiếp thăm khám, đánh giá lâm sàng và thiết kế phác đồ độc lập
- Category II (Associate Prosthetist/Orthotist): kỹ thuật viên hành nghề dưới sự giám sát
- Category III (P&O Technician): thợ chế tác kỹ thuật, không trực tiếp khám bệnh nhân
Vì sao chương trình trong nước chưa đào tạo ra chuyên gia chân tay giả cấp I?
Tại Việt Nam, cơ sở đào tạo kỹ thuật chỉnh hình chính là VIETCOT, hình thành từ hợp tác giữa Việt Nam và Đức khởi động năm 1994. Đây từng được đánh giá là một trong những cơ sở đào tạo chất lượng tốt trong khu vực, với chương trình học kết hợp gần như song song giữa lý thuyết và thực hành lâm sàng.
Tuy nhiên, chương trình của VIETCOT được ISPO công nhận ở cấp Category II, tức đào tạo ra kỹ thuật viên hành nghề dưới giám sát, chưa phải chuyên gia chân tay giả cấp cao nhất.
Đây là lý do gốc rễ khiến số người Việt Nam đạt Category I luôn rất hạn chế: muốn lên cấp I, gần như bắt buộc phải học ở nước ngoài.
Con đường trở thành chuyên gia chân tay giả cấp Category I khó đến đâu?
Con đường trở thành chuyên gia chân tay giả cấp Category I khó đến đâu?Chương trình đào tạo Category I kéo dài khoảng 4 năm ở trình độ đại học, khác hẳn các khóa đào tạo nghề ngắn hạn. Trường gần Việt Nam nhất có chương trình được ISPO công nhận Category I là Sirindhorn School of Prosthetics and Orthotics (SSPO) thuộc Đại học Mahidol, Thái Lan.
Đây là trường duy nhất tại Đông Nam Á đạt cấp công nhận Category I, với quy mô lớp học rất nhỏ mỗi khóa. Ngoài Thái Lan, một số người Việt từng theo học tại Đại học Tumaini (Tanzania) hoặc các chương trình tại Đức.
Đây đều là những lựa chọn xa, học bằng tiếng Anh hoặc tiếng bản địa, chi phí và thời gian theo học không nhỏ. Đây cũng là rào cản chính khiến rất ít người theo đuổi được đến cùng.
Theo khuyến nghị của WHO, một quốc gia cần khoảng 5 đến 10 chuyên gia chân tay giả và chỉnh hình trên mỗi triệu dân để đáp ứng nhu cầu cơ bản; các nước phát triển thường có 15 đến 20 người trở lên trên mỗi triệu dân. Với dân số hơn 100 triệu người, khoảng cách giữa nhu cầu và số chuyên gia đạt Category I tại Việt Nam vẫn còn rất lớn.
Chân dung một chuyên gia chân tay giả đạt Category I tại Chỉnh Hình Việt Đức Hồ Chí Minh
KTV Đào Hồng Đức tốt nghiệp Cử nhân ngành Chân tay giả và Nẹp chỉnh hình tại Đại học Tumaini (Tanzania), chương trình được ISPO công nhận ở cấp Category I. Ông có 5 năm giữ vai trò Quản lý kỹ thuật tại Otto Bock Việt Nam, từng tham gia giảng dạy tại Đại học Mahidol (Thái Lan), nơi đặt trường SSPO nói trên.
Hiện ông trực tiếp phụ trách chuyên môn kỹ thuật tại Chỉnh Hình Việt Đức Hồ Chí Minh, đồng hành cùng đội ngũ trong việc thăm khám, đánh giá và thiết kế phương án chân tay giả cho từng trường hợp cụ thể.
Vì sao nên tìm chuyên gia chân tay giả cấp Category I khi lắp chân giả?
Một chuyên gia chân tay giả đạt Category I được đào tạo để trực tiếp đánh giá lâm sàng và thiết kế phác đồ, chứ không chỉ dừng ở khâu chế tác kỹ thuật. Trong thực tế, điều này liên quan trực tiếp đến việc lắp chân giả có vừa vặn ngay từ đầu hay không, và tần suất phải quay lại điều chỉnh sau này.
Chẳng hạn, những dấu hiệu cần điều chỉnh socket chân giả thường xuất phát từ đánh giá lâm sàng ban đầu chưa đủ sâu. Đây chính là khâu chuyên gia cấp Category I được đào tạo bài bản hơn hẳn.
Điều này không có nghĩa cơ sở nào không có chuyên gia Category I đều kém chất lượng. Đội ngũ kỹ thuật viên Category II vẫn đóng vai trò quan trọng và hành nghề dưới quy trình giám sát rõ ràng.
Nhưng nếu trường hợp của bạn phức tạp, mỏm cụt đặc biệt hoặc đã từng lắp nhiều lần chưa vừa, có thêm một chuyên gia chân tay giả cấp cao nhất trực tiếp thăm khám là một lợi thế đáng cân nhắc.
Câu hỏi thường gặp về chuyên gia chân tay giả cấp Category I
Category I khác Category II ở điểm nào?
Category I được đào tạo 4 năm ở trình độ đại học, có thể trực tiếp đánh giá lâm sàng và thiết kế độc lập. Category II đào tạo ngắn hơn, hành nghề dưới sự giám sát. Cả hai đều là nhân lực hợp pháp và cần thiết trong ngành, chỉ khác nhau về phạm vi trách nhiệm chuyên môn.
Làm sao biết một trung tâm có chuyên gia chân tay giả Category I thật?
Nên hỏi rõ chuyên gia học chương trình nào, tại trường nào, và trường đó có nằm trong danh sách được ISPO công nhận Category I hay không. Một chuyên gia thật sẽ không ngại chia sẻ thông tin này.
Có bắt buộc phải chọn nơi có chuyên gia Category I không?
Không bắt buộc, nhưng với các trường hợp phức tạp hoặc đã từng gặp vấn đề khi lắp chân tay giả ở nơi khác, việc được một chuyên gia cấp cao nhất trực tiếp thăm khám giúp giảm rủi ro phải điều chỉnh lại nhiều lần.
|
Bạn muốn được chuyên gia chân tay giả Category I trực tiếp tư vấn? Liên hệ Chỉnh Hình Việt Đức Hồ Chí Minh, địa chỉ 210 Bùi Văn Ba, phường Tân Thuận, TP.HCM Hotline 0969 902 102 / 0962 142 102 để được đặt lịch thăm khám. |
